شکستگی مهره گردن به آسیب دیدگی یکی از مهرههای ستون فقرات در ناحیه گردن گفته میشود که به دلیل تصادفات، ضربههای شدید، سقوط از ارتفاع یا آسیب های ورزشی رخ میدهد. این نوع شکستگی منجر به فشار بر روی نخاع و اعصاب اطراف آن میشود، که با علائمی همراه است. شدت آسیب بستگی به محل شکستگی و نوع آسیب وارد شده به استخوان ها و بافت های اطراف دارد. در برخی موارد، درمان های غیرجراحی مانند فیزیوتراپی کافی است، اما در موارد شدیدتر، جراحی برای تثبیت مهرههای آسیب دیده و جلوگیری از آسیب بیشتر به نخاع ضروری میباشد.
علائم شکستگی مهره گردن چیست؟
علائم شکستگی مهره گردن از خفیف تا شدید متفاوت است و بستگی به شدت و محل شکستگی دارد. این علائم شامل موارد زیر میباشد:
- درد شدید در ناحیه گردن: درد ناگهانی و شدید در گردن یا پشت سر که با حرکت گردن تشدید میشود.
- بیحسی یا ضعف در بازوها یا پاها: آسیب به نخاع باعث ایجاد حس بی حسی، ضعف یا احساس مورمور در اندامها، به ویژه در دست ها و پاها میشود.
- حرکت محدود گردن: فرد نمیتواند گردن خود را حرکت دهد یا چرخاندن آن باعث درد شدید میشود.
- درد در ناحیه کمر یا پشت: در برخی موارد، شکستگی مهرههای گردن باعث درد در نواحی پایین تر مانند کمر یا پشت میشود.
- فلج: در موارد شدیدتر که نخاع آسیب دیده باشد، فلج در اندامها مانند دست و پا رخ میدهد.
- سردرد شدید: شکستگی در ناحیه گردن منجر به سردردهای شدید و مداوم میشود.
- مشکلات تنفسی: در صورت آسیب به نخاع در نواحی بالاتر گردن، مشکلات تنفسی نیز بروز پیدا میکند.
شکستگی مهره گردن خطرناک است؟
شکستگی مهره گردن بسیار خطرناک است، به خصوص اگر به نخاع آسیب وارد کند. نخاع در ناحیه گردن حاوی اعصابی است که کنترل حرکت و حس در اندام ها را انجام میدهند. آسیب به نخاع در این منطقه منجر به فلج اندام ها، بیحسی، ضعف عضلانی یا حتی مشکلات تنفسی میشود. در موارد شدید، شکستگی مهره گردن تهدیدی برای زندگی است، زیرا آسیب به نخاع باعث قطع ارتباط بین مغز و سایر بخش های بدن میشود. بنابراین، شکستگی مهره گردن نیاز به مراقبت فوری پزشکی توسط جراح مغز و اعصاب دارد و هر تأخیر در درمان عواقب جدی به همراه خواهد داشت.
شکستگی مهره گردن میتواند باعث فلج شود؟
شکستگی مهره گردن میتواند باعث فلج شود، به ویژه اگر آسیب به نخاع گردنی وارد شود. نخاع از میان مهرههای گردن عبور میکند و وظیفه انتقال پیامهای عصبی بین مغز و سایر بخشهای بدن را دارد. در صورتی که شکستگی موجب فشردگی، پارگی یا آسیب به نخاع شود، ممکن است فرد دچار فلج موقت یا دائمی در اندامهای فوقانی و تحتانی شود.
شدت فلج بسته به محل شکستگی (مثلاً C1 تا C7)، نوع آسیب (فشردگی، جابجایی یا خردشدگی) و سرعت رسیدگی درمانی متفاوت است. در موارد شدید، حتی فلج کامل چهار اندام (کوادریپلژی) یا اختلال در تنفس ممکن است رخ دهد که نیاز به مراقبتهای ویژه و گاه دستگاه تنفس مصنوعی دارد. تشخیص و درمان بهموقع میتواند تا حد زیادی خطر فلج را کاهش دهد. بنابراین در صورت تصادف یا ضربه به سر و گردن، تا مشخص شدن وضعیت مهرهها، حرکت دادن فرد بسیار خطرناک است.
چه عواملی باعث شکستگی مهره گردن میشوند؟
شکستگی مهره گردن به دلیل آسیب های شدید یا ضربه های مستقیم به ناحیه گردن رخ میدهد. عواملی که باعث شکستگی مهرههای گردن میشوند، شامل موارد زیر هستند:
- تصادفات رانندگی: ضربه های شدید به گردن در تصادفات خودرو، به خصوص در تصادفات از عقب، یکی از اصلی ترین عوامل شکستگی مهره گردن است.
- سقوط از ارتفاع: سقوط از بلندی ها، مانند سقوط از پله ها، درخت یا ساختمان ها، فشار زیادی به گردن وارد کرده و منجر به شکستگی میشود.
- ضربه های ورزشی: فعالیت های ورزشی خطرناک مانند فوتبال، هاکی، کشتی یا ورزش هایی که شامل برخورد شدید هستند، باعث آسیب به مهرههای گردن و شکستگی میشوند.
- آرتروز و ضعف استخوانها: در برخی افراد، به ویژه افراد مسن تر، بیماری هایی مانند آرتروز موجب ضعیف شدن استخوان ها میشود و مهرههای گردن را نسبت به شکستگی آسیبپذیرتر میکند.
شکستگی مهره گردن چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص شکستگی مهره گردن ترکیبی از معاینه دقیق بالینی و استفاده از روشهای پیشرفته تصویربرداری است. هدف از این فرایند، شناسایی سریع نوع و شدت آسیب و جلوگیری از عوارض جدی نخاعی است.
در یک روند استاندارد، مراحل تشخیص معمولاً به این صورت انجام میشود:
- ارزیابی بالینی اولیه توسط پزشک
در اولین قدم، پزشک وضعیت عمومی بیمار و علائم او را بررسی میکند. موارد زیر بهطور ویژه ارزیابی میشوند:- درد شدید یا مداوم در ناحیه گردن
- محدودیت حرکت گردن
- بیحسی، گزگز یا ضعف در دستها و پاها
- علائم احتمالی فلج یا اختلال در کنترل حرکتی
- رادیوگرافی (X-Ray) برای بررسی شکستگی مهرهها
پس از معاینه، معمولاً از رادیوگرافی ساده استفاده میشود تا:- محل دقیق شکستگی مهره گردن مشخص شود
- نوع شکستگی (جابهجایی، فشاری و…) تشخیص داده شود
- وضعیت کلی ستون فقرات گردنی ارزیابی شود
- سیتیاسکن برای بررسی شکستگیهای پیچیدهتر
در مواردی که رادیوگرافی اطلاعات کافی ارائه ندهد یا شکستگی پیچیده باشد، سیتیاسکن (CT Scan) انجام میشود. این روش:- جزئیات سهبعدی استخوانها را نشان میدهد
- شکستگیهای ریز و مخفی را بهتر آشکار میکند
- در برنامهریزی دقیق درمان و جراحی کمککننده است
- امآرآی برای ارزیابی نخاع و بافتهای نرم
زمانی که احتمال آسیب به نخاع، رباطها یا دیسکهای بینمهرهای وجود داشته باشد، امآرآی (MRI) انجام میشود. با این روش میتوان:- فشار وارد بر نخاع و ریشههای عصبی را تشخیص داد
- آسیب به رباطها، دیسکها و بافتهای نرم اطراف مهرهها را ارزیابی کرد
- میزان خطر آسیب دائمی عصبی را بهتر برآورد کرد
- اهمیت تشخیص سریع و دقیق
تشخیص بهموقع شکستگی مهره گردن نقش بسیار مهمی در:- جلوگیری از تشدید آسیب نخاعی
- کاهش خطر فلج دائمی
- انتخاب بهترین روش درمان (ثابتسازی، بریس، جراحی و…)
- بهبود کیفیت زندگی بیمار در بلندمدت
در مجموع، تشخیص شکستگی مهره گردن تنها به یک معاینه ساده محدود نمیشود، بلکه تلفیقی از ارزیابی بالینی، رادیوگرافی، سیتیاسکن و امآرآی است تا تصویر کامل و دقیقی از وضعیت مهرهها و نخاع به دست آید.
درمان شکستگی مهره گردن
درمان شکستگی مهره گردن بستگی به شدت آسیب، محل شکستگی و وضعیت نخاع دارد. درمان ها شامل گزینههای غیرجراحی یا جراحی است. در ادامه، انواع درمان ها برای شکستگی مهره گردن آورده شده است:
درمان غیرجراحی:
- بریس یا ثابت کننده های گردن: برای شکستگی های سبک تر، استفاده از ثابت کننده های گردن برای ثابت نگه داشتن گردن و جلوگیری از حرکت مؤثر میباشد. این درمان برای مواردی که نخاع آسیب ندیده و شکستگی کوچک است، تجویز میشود.
- داروهای مسکن و ضد التهاب: برای کاهش درد و التهاب، داروهای مسکن مانند ایبوپروفن یا داروهای مسکن دیگر تجویز میشود.
- فیزیوتراپی: پس از کاهش درد و ثابت شدن مهرهها، فیزیوتراپی برای تقویت عضلات گردن و بهبود حرکت انجام میشود.
درمان جراحی:
- در مواردی که شکستگی شدید است و به نخاع آسیب وارد کرده یا احتمال فشرده شدن نخاع وجود دارد، جراحی برای تثبیت مهرهها، برداشتن قطعات شکسته استخوان انجام میشود. هدف از جراحی تثبیت مهرههای آسیب دیده و جلوگیری از آسیب های بیشتر به نخاع است.
بیشتر بخوانید:آیا تومور هیپوفیز باعث چاقی میشود؟
چه مدت طول میکشد تا شکستگی مهره گردن بهبود یابد؟
مدت زمان بهبود شکستگی مهره گردن به شدت آسیب، نوع شکستگی و روش درمان بستگی دارد. در موارد خفیفتر که معمولاً با درمانهای غیرجراحی و بیحرکتی کنترل میشوند، روند ترمیم میتواند از چند هفته تا چند ماه طول بکشد. اما در شکستگیهای شدیدتر که نیاز به جراحی و فیکس کردن مهرهها دارند، دوره بهبودی طولانیتر است و ممکن است در مجموع چند ماه تا حدود یک سال زمان ببرد تا فرد به وضعیت پایدار و قابلقبول برسد.
در همه موارد، دورهی بهبود فقط به جوشخوردن استخوان محدود نمیشود؛ بلکه معمولاً شامل فیزیوتراپی، توانبخشی و مراقبتهای ویژه است تا حرکت گردن، قدرت عضلات و عملکرد روزمره بهتدریج به حالت طبیعی نزدیک شود.
در صورت مشکوک بودن به شکستگی مهره گردن چه اقداماتی باید انجام داد؟
اگر به شکستگی مهره گردن مشکوک هستید، باید فوراً اقدامات احتیاطی و پزشکی را انجام دهید تا از بروز آسیب بیشتر جلوگیری کنید. در ادامه برخی اقدامات مهم که باید انجام دهید آورده شده است:
- عدم حرکت گردن: از حرکت دادن گردن یا سر خودداری کنید. حرکت اضافی موجب آسیب بیشتر به نخاع یا عصب ها میشود.
- تماس با اورژانس: اگر شک به شکستگی دارید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید. بهترین کار این است که بیمار را در وضعیت فعلیاش تا رسیدن نیروهای امدادی ثابت نگه دارید.
- استراحت و عدم تحرک: شخص را تا رسیدن به کمک پزشکی به حالت استراحت درازکش بگذارید و از هرگونه جابجایی یا فشار به گردن جلوگیری کنید.
گردنبند طبی برای شکستگی مهره گردن چند وقت باید استفاده شود؟
مدت زمان استفاده از گردنبند طبی برای شکستگی مهره گردن ثابت و یکسان برای همه نیست و به شدت آسیب، نوع شکستگی، سن بیمار و نظر بهترین جراح مغز و اعصاب بستگی دارد. با این حال، بهطور کلی میتوان یک بازهی تقریبی برای استفاده از کلار گردنی در نظر گرفت:
- معمولاً بین ۴ تا ۱۲ هفته
در بسیاری از موارد، گردنبند طبی حداقل ۴ هفته و در بعضی شکستگیها تا ۳ ماه یا حتی بیشتر باید استفاده شود. این مدت با توجه به روند جوشخوردن مهرهها و نتیجه تصویربرداریها تنظیم میشود. - نوع گردنبند در مدت استفاده تأثیر دارد
کلارهای سخت مثل Philadelphia collar یا Miami J معمولاً برای شکستگیهای جدیتر به کار میروند و غالباً باید مدت طولانیتر و مداومتری استفاده شوند. - برداشتن زودهنگام بسیار خطرناک است
کنار گذاشتن گردنبند قبل از زمان توصیهشده میتواند باعث جابهجایی مهره، فشار روی نخاع و تشدید آسیب عصبی شود. بنابراین، مدت استفاده باید دقیقاً طبق نظر پزشک رعایت شود. - ارزیابی با تصویربرداری انجام میشود
تصمیم نهایی دربارهی زمان برداشتن گردنبند طبی معمولاً بعد از بررسی MRI یا سیتیاسکن و اطمینان از روند مناسب جوشخوردن مهرهها گرفته میشود. - استفاده غالباً بهصورت تماموقت است
در اغلب موارد، گردنبند باید شبانهروزی بسته بماند؛ مگر اینکه پزشک بهطور مشخص اجازه دهد در بعضی زمانها مانند خواب یا استراحت کوتاه، آن را باز کنید.
در نهایت، مدت دقیق استفاده از گردنبند طبی برای شکستگی مهره گردن باید کاملاً مطابق با نظر جراح ستون فقرات یا متخصص مربوطه باشد و از هرگونه خودسرانه کمکردن زمان استفاده یا برداشتن آن باید خودداری شود.
دوره نقاهت شکستگی مهره گردن چقدر طول میکشد؟
دوره نقاهت شکستگی مهره گردن بسته به شدت آسیب، محل دقیق شکستگی، سن بیمار، وضعیت عمومی سلامت، و نوع درمان (محافظهکارانه یا جراحی) متفاوت است. اما به طور کلی میتوان گفت:
مدت زمان کلی بهبودی:
- شکستگیهای خفیف (بدون جابجایی): حدود ۶ تا ۱۲ هفته با استفاده از گردنبند طبی (کلار) و استراحت.
- شکستگیهای شدیدتر یا همراه با جابجایی: ممکن است نیاز به جراحی داشته باشد و دوره نقاهت بین ۳ تا ۶ ماه یا حتی بیشتر طول بکشد.
عوامل موثر بر طول درمان:
- وجود آسیب به نخاع: در صورتی که نخاع آسیب دیده باشد (فلج یا کاهش حس)، بهبودی طولانیتر و پیچیدهتر خواهد بود.
- سن بیمار: در افراد مسن، جوش خوردن استخوان ممکن است کندتر باشد.
- میزان همکاری بیمار: رعایت دقیق دستورات پزشکی، استفاده منظم از بریس یا گردنبند طبی، پرهیز از حرکات خطرناک و فیزیوتراپی مناسب، روند بهبودی را تسریع میکند.
در دوران نقاهت شکستگی مهره گردن، رعایت دقیق توصیههای پزشک ضروری است. معمولاً از گردنبند طبی برای ثابت نگهداشتن مهرهها استفاده میشود و بیمار باید از حرکات ناگهانی، خم شدن، چرخاندن گردن و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کند.
در صورت نیاز، فیزیوتراپی برای بازیابی حرکت و تقویت عضلات انجام میشود و ویزیتهای منظم با پزشک برای کنترل روند بهبود، به پیشگیری از عوارض احتمالی کمک میکند.
نتیجهگیری
شکستگی مهره گردن آسیبی جدی و بالقوه خطرناک است که میتواند به فلج، دردهای ماندگار و حتی مشکلات تنفسی منجر شود. تشخیص بهموقع، درمان صحیح و رعایت دقیق دوره نقاهت، نقش اصلی را در پیشگیری از عوارض دائمی ایفا میکند.
اگر پس از ضربه به گردن دچار درد شدید، بیحسی، ضعف اندامها یا محدودیت حرکت گردن شدهاید، بهتر است ارزیابی وضعیت خود را به یک متخصص بسپارید.
برای بررسی دقیق و انتخاب بهترین روش درمان، میتوانید جهت مشاوره تخصصی با دکتر مسعود شیروانی اقدام کنید تا بر اساس وضعیت مهرهها، نخاع و شرایط جسمیتان، مناسبترین برنامه درمانی برای شما طراحی شود.
سوالات متداول
1.درمان شکستگی مهره گردن همیشه جراحی است؟
خیر. در شکستگیهای خفیف و پایدار، ممکن است درمان غیرجراحی مثل استفاده از گردنبند طبی، استراحت و فیزیوتراپی کافی باشد. اما در شکستگیهای شدید، ناپایدار یا همراه با آسیب نخاعی، معمولاً جراحی برای تثبیت مهرهها ضروری است.
2. آیا شکستگی مهره گردن میتواند باعث فلج دائمی شود؟
بله. اگر شکستگی باعث آسیب یا فشار روی نخاع شود، احتمال فلج موقت یا دائمی اندامها وجود دارد. تشخیص و درمان سریع میتواند تا حد زیادی خطر فلج را کاهش دهد.
3.آیا شکستگی مهره گردن همیشه همراه با درد شدید است؟
در بیشتر موارد درد گردن شدید و واضح است، اما گاهی بهخصوص در شوک یا آسیبهای چندگانه، درد ممکن است کمتر احساس شود. بنابراین هر ضربه جدی به گردن حتی بدون درد واضح هم باید جدی گرفته شود و توسط پزشک ارزیابی شود.